Kompanzasyon Panosu Bakım Kontrol Listesi: Adım Adım
Kompanzasyon panosu bakımında güvenlik adımları, kondansatör, kontaktör, röle ve fan kontrolleri, deşarj süresi ve bakım sıklığı için kontrol listesi.
Kısa cevap: Kompanzasyon panosu bakımında enerji kesilip kondansatörlerin deşarj olduğu ölçü aletiyle doğrulandıktan sonra kondansatörlerde şişme ve sızıntı, kapasite değerleri, kontaktör kontakları, sigortalar, bağlantı sıkılığı, fan ve filtreler ile röle ayarları kontrol edilir; enerji varken de kademe akımları ve termal görüntü alınır. Faturadaki endüktif ve kapasitif oranlar her ay izlenir, kapsamlı bakım yılda en az bir kez, harmonikli, tozlu ya da sıcak ortamlarda daha sık yapılır.
Aşağıdaki liste bakım yapacak yetkili elektrik personeli ve tesis sorumluları için hazırlandı. Panoda çalışma yalnız yetkili kişiler tarafından, kişisel koruyucu donanımla yapılmalıdır.
Bakıma başlamadan hangi güvenlik adımları atılır?
- Reaktif güç rölesini manuel konuma alın ve tüm kademeleri devreden çıkarın.
- Pano ana şalterini kapatın, kilitleyin ve etiketleyin; panoyu besleyen üst şalteri de kontrol edin.
- Deşarj süresini bekleyin. TS EN 60831-1 standardına göre kondansatördeki deşarj düzeni, gerilimi enerji kesildikten sonra en geç 3 dakikada 75 V’un altına indirmelidir. Bu süre deşarj direnci sağlamken geçerlidir; pratikte en az 5 dakika beklenir.
- Her kondansatörün uçları arasında gerilim yokluğunu ölçü aletiyle doğrulayın. Deşarj direnci kopmuş bir kondansatör saatlerce yüklü kalabilir.
- Uçları topraklı kısa devre çubuğuyla kısa devre ederek kalan yükü boşaltın.
- Röleyi sökmeden ya da akım trafosu kablosunu ayırmadan önce akım trafosu sekonderini kısa devre edin. Yük altındaki bir akım trafosunun sekonderi açık bırakılırsa uçlarında tehlikeli yüksek gerilim oluşur.
Enerji varken hangi kontroller yapılır?
Bazı ölçümler ancak pano çalışırken anlamlıdır. Bunlar kapaklar kapalıyken ya da uygun koruyucu donanımla, mesafe korunarak yapılır.
- Termal görüntü: bara bağlantıları, sigorta tutucuları, kontaktör uçları ve kondansatör bağlantılarında komşu noktalara göre belirgin sıcak bölge aranır.
- Kademe akımları: her kademe devredeyken üç faz akımı pens ampermetreyle ölçülür. Kademenin nominal akımı In = Q / (√3 × U) ile bulunur; örnek olarak 400 V’ta 25 kVAr kademe yaklaşık 36 A çeker. Belirgin düşük akım kapasite kaybını, fazlar arası fark arızalı bir hücreyi, beklenenden yüksek akım harmonik ya da aşırı gerilimi gösterir.
- Röle ekranı: anlık cos φ, gerilim, akım ve varsa THD değerleri; alarm geçmişi ve kademe anahtarlama sayaçları.
- Gerilim: şebeke gerilimi uzun süre nominalin üstündeyse kondansatör ömrü kısalır; trafo kademe ayarı gözden geçirilir.
Enerji kesikken neler kontrol edilir?
Kondansatörler
- Gövdede şişme, kapakta bombeleşme, yağ ya da reçine sızıntısı, renk değişimi
- Kapasitemetreyle faz uçları arasında kapasite ölçümü ve etiket değeriyle karşılaştırma; pek çok üretici belirli bir kapasite kaybını ömür sonu kabul eder, sınır için ürün kataloğuna bakılır
- Deşarj dirençlerinin yerinde ve sağlam olması
Kontaktörler ve koruma elemanları
- Kontaklarda aşınma, kararma ve kaynama izi
- Ön şarj (sönümleme) dirençlerinin bütünlüğü
- Sigortaların sağlamlığı ve doğru akım değerinde olması; atmış sigorta varsa nedeninin araştırılması
Bağlantılar, baralar ve kablolar
- Bara ve klemens vidalarının üretici torkuyla sıkılması
- Kablo izolasyonunda ısı kaynaklı sertleşme ya da çatlak
- Toprak bağlantısının sağlamlığı
Reaktörler (varsa)
- Sargıda renk değişimi, gevşek bağlantı
- Termik kontak bağlantısının röleye ya da kontaktör devresine bağlı olması
Havalandırma ve ortam
- Fanın çalışması ve filtrelerin temizliği; tıkalı filtre kondansatör sıcaklığını doğrudan yükseltir
- Termostat ayarı ve çalışması
- Pano içi toz, nem ve yoğuşma izleri; tozun kuru ve iletken olmayan yöntemle temizlenmesi
Fiyat almak için arayın ya da WhatsApp’tan yazın.
Bakım hangi sıklıkla yapılmalı?
| Sıklık | Yapılacak kontrol |
|---|---|
| Her ay | Faturadaki endüktif ve kapasitif oranlar, röle ekranı ve alarmlar |
| 3 - 6 ayda bir | Görsel kontrol, fan ve filtre temizliği, kademe akımları |
| Yılda bir | Kapsamlı bakım: termal görüntü, kapasite ölçümü, sıkılık, kontaktör ve sigorta kontrolü, röle ayarlarının doğrulanması |
| Yük değişince | Yeni makine, sürücü ya da GES eklendiğinde yeniden ölçüm ve gerekirse yeniden boyutlandırma |
Harmonik yükü yüksek, tozlu ya da sıcak ortamlardaki panolarda aralıklar kısaltılır. Bu takvimi kendi personelinizle yürütemiyorsanız ziyaretleri ve fatura kontrolünü yıllık bir kompanzasyon bakım sözleşmesi ile planlayabilirsiniz. Aylık fatura kontrolünü uzaktan reaktif takip ile sürekli hale getirmek, sorunu fatura gelmeden görmeyi sağlar. Oranların nasıl okunacağı için endüktif ve kapasitif reaktif sınırlar yazısına bakın.
Faturada hangi işaretler bakımı öne çeker?
Endüktif oran %20 sınırına yaklaşıyorsa kademelerden biri ya da birkaçı devre dışı kalmış olabilir. Kapasitif oran %15 sınırına yaklaşıyorsa röle ayarı, akım trafosu konumu ya da düşük yükte devrede kalan sabit kademeler incelenir. Cezanın oluşumu için reaktif ceza nedir yazısına bakabilirsiniz.
Bakımdan sonra ne kayda geçmeli?
Her kademe için ölçülen akım ve kapasite değerleri, değiştirilen malzemeler, röle ayarları ve tespit edilen sıcak noktalar tarihli olarak kaydedilir. Bir sonraki bakımda aynı değerlerle karşılaştırmak, kapasite kaybının hızını ve hangi kademenin daha çok yorulduğunu gösterir. Röle ayarlarının ne anlama geldiği reaktif güç rölesi ayarları yazısında anlatılıyor.
Hangi bulgular parça değişimi gerektirir?
- Şişmiş, sızdıran ya da kapasitesi üretici sınırının altına düşmüş kondansatör
- Kontakları yanmış ya da ön şarj direnci kopmuş kontaktör
- Sürekli atan sigorta (önce neden araştırılır)
- Ölçümü tutarsız ya da kademe çıkışı arızalı röle
Kondansatörlerin neden bozulduğunu kondansatör neden şişer yazısında anlattık. Periyodik bakım ve değişim hizmetleri için bakım ve servis ile kondansatör ve röle değişimi sayfalarına bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Kondansatör deşarj olmadan dokunmak neden tehlikeli?
Kondansatör enerji kesildikten sonra da şebeke tepe gerilimine yakın bir gerilimi tutabilir. Deşarj direnci sağlamsa gerilim birkaç dakikada güvenli seviyeye iner; direnç kopmuşsa uzun süre yüklü kalır. Bu yüzden bekleme süresinden sonra gerilim yokluğu mutlaka ölçülür.
Kademe akımı nominalden yüksek çıkarsa ne anlama gelir?
Şebeke gerilimi nominalin üstündeyse ya da şebekede harmonik varsa kondansatör daha fazla akım çeker. Bu durum kondansatörü ısıtır ve ömrünü kısaltır; harmonik ölçümü yapılması gerekir.
Bakımı kendi elektrikçimiz yapabilir mi?
Yetkili ve kompanzasyon panosu konusunda deneyimli bir elektrik personeli bu listeyi uygulayabilir. Harmonik ölçümü ve röle ayarının doğrulanması için enerji analizörü gerekir.
