Kompanzasyon hesaplama

Reaktif oran nasıl hesaplanır?

Endüktif oran, fatura dönemindeki endüktif reaktif tüketimin (kVArh) şebekeden çekilen aktif tüketime (kWh) bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Kapasitif oran aynı yolla, şebekeye verilen kapasitif reaktif enerjiden hesaplanır. Kurulu gücü 50 kVA ve üzeri aboneliklerde endüktif oran %20, kapasitif oran %15 sınırını aşarsa o dönem reaktif enerji bedeli faturaya yansır. Kurulu gücü 50 kVA altındaki aboneliklerde sınırlar endüktif %33, kapasitif %20’dir. Mesken, aydınlatma, tek fazlı ve kurulu gücü 15 kW’a kadar olan aboneler reaktif bedelden muaftır. Sınır aşıldığında aşan kısım değil, ölçülen reaktif enerjinin tamamı faturalanır.

Örnek: 42.000 kWh aktif ve 9.800 kVArh endüktif tüketimi olan bir tesiste endüktif oran 9.800 / 42.000 × 100 = %23,3’tür. Sınır aşıldığı için bu dönemde reaktif bedel çıkar ve ölçülen 9.800 kVArh’in tamamı faturalanır: 9.800 × 3,493698 TL ≈ 34.238 TL (4 Nisan 2026’dan itibaren geçerli EPDK tarifesi, vergiler hariç).

Gereken kompanzasyon gücü (kVAr) nasıl bulunur?

Güç katsayısını cos φ1’den cos φ2’ye çıkarmak için gereken kondansatör gücü Qc = P × (tan φ1 − tan φ2) formülüyle bulunur. P kW cinsinden aktif güçtür. Aşağıdaki tabloda parantez içindeki çarpan (tan φ1 − tan φ2) hazır verilmiştir; aktif gücünüzü bu çarpanla çarpmanız yeterli.

Örnek: 200 kW ortalama yükte cos φ 0,80’den 0,99’a çıkmak için tablodaki çarpan 0,608: 200 × 0,608 ≈ 122 kVAr.

Reaktif oran sınırı hangi cos φ değerine denk gelir?

Fatura dönemindeki endüktif oran, reaktif tüketimin aktif tüketime bölümüdür; bu da ortalama tan φ demektir. %20 sınırı tan φ = 0,20 eder ve yaklaşık cos φ 0,981 değerine karşılık gelir. Bu yüzden kompanzasyonda hedef 0,98 değil 0,99 civarı seçilir: ay içindeki dalgalanmalara karşı sınırla aranızda pay kalır.

Hesap sonucu pano gücünü doğrudan verir mi?

Hayır, başlangıç noktası verir. Pano gücü seçilirken üç şeye daha bakılır: tesisin en düşük ve en yüksek yükü (en küçük kademe en düşük yükü karşılayacak kadar küçük olmalı), harmonik üreten yüklerin oranı (sürücü, UPS, doğrultucu varsa reaktörlü kademe gerekir) ve kapasitif riski artıran durumlar (boşta trafo, uzun kablo, yoğun LED). Bu yüzden teklif öncesinde mümkünse birkaç günlük enerji analizörü ölçümü öneriyoruz.

Faturanızda ceza varsa ve nedenini bulamıyorsanız reaktif ceza çözümü sayfasına, pano seçimi için kompanzasyon panosu imalatı sayfasına bakabilirsiniz.

Daha ayrıntılı örnekler rehberlerimizde: kaç kVAr kompanzasyon gerektiği, endüktif ve kapasitif sınırların okunuşu ve reaktif cezanın hesaplanışı.